W przeciwieństwie do niektórych innych mięsaków, nowotwory GIST nieoperacyjne lub rozsiane są wysoce oporne na leczenie chemiczne (CTH) i napromienianie (RTH). Dlatego, dla pacjentów z zaawansowaną postacią choroby, ze zmianami nieoperacyjnymi i z przerzutami, rokowanie było złe i guzy GIST były nieuleczalnym nowotworem ze średnim przeżyciem około 10 do 12 miesięcy. Najgorsze wyniki dotyczyły chorych z rozsiewem śródotrzewnowym na tle niedrożności przewodu pokarmowego. W związku z tym do chwili udostępnienia pacjentom terapii celowanej, chorzy z GIST nie mieli dla siebie żadnej skutecznej terapii poza chirurgią. A jeżeli leczenie chirurgiczne nie przynosiło szansy całkowitego wyleczenia, inne opcje terapeutyczne były bardzo ograniczone i nie oferowały chorym wielkich nadziei na poprawę stanu zdrowia.

Przełomem było wprowadzenie do praktyki klinicznej Glivec®[imatinib]. Jest to lek celowany molekularnie, skutecznie stosowany w przewlekłej białaczce szpikowej, dermatofibrosarcoma protruberans oraz GIST rozsianym i/lub nieoperacyjnym.

Obecnie dzięki pojawieniu się leku Glivec i bardzo precyzyjnym metodom diagnostyki pacjenci mają szansę otrzymać najbardziej optymalną terapię celowaną, która przyniesie efekty.

Warunkiem do zastosowania terapii celowanej jest prawidłowa diagnoza nowotworów polegająca na znalezieniu genu odpowiedzialnego za rozwój guza, co pozwoli opracować i dobrać dla chorego indywidualną terapię.

Terapia celowana nie powoduje tak znacznych działań niepożądanych w organizmie jak chemioterapia, ponieważ nie wpływa na zdrowe komórki organizmu chorego. Jest to najnowsza skuteczna metoda leczenia zaawansowanych postaci nowotworów typu GIST.

Wyniki dotychczasowych (łącznie 5) prospektywnych badań klinicznych I-III fazy w leczeniu imatinibem nieoperacyjnych lub rozsianych GIST wykazały:

• całkowita odpowiedź jest obserwowana rzadko (około 7%),
• najczęściej występuje odpowiedź częściowa (około 50%; PR)
• i stabilizacja (około 36%; SD),
• progresja (PD) jest stwierdzana rzadko (około 7%),
• odpowiedzi występują wcześniej w przerzutach śródotrzewnowych niż do wątroby,
• dla uzyskania odpowiedzi nie ma znaczenia liczba przerzutów,
• wraz z wydłużeniem czasu leczenia wzrasta odsetek odpowiedzi częściowych u chorych ze stabilizacją stwierdzoną w pierwszych miesiącach leczenia i jednocześnie wzrasta odsetek progresji (7% przy medianie czasu leczenia poniżej 10 miesięcy i 23% przy medianie powyżej 17 miesięcy); kwestią dyskusji pozostaje długość leczenia imatinibem w przypadkach nieoperacyjnych/rozsianych GIST - obecnie przyjmuje się, że to jedyne skuteczne leczenie należy kontynuować do chwili wystąpienia progresji nowotworu ocenionej według kryteriów RECIST (nawet kilka lat), gdyż zaprzestanie leczenia imatinibem może powodować szybki nawrót choroby,
• działania niepożądane występują zwykle w stopniu 1 lub 2 według skali WHO i najczęściej występują: niedokrwistość - 88%, obrzęki (zwłaszcza oczodołów) - 67%*, osłabienie - 60%, biegunka - 50%*, nudności - 44%*, granulopenia - 32%, kurcze mięśniowe - 27%, wysypka skórna - 24%*;
  część objawów toksycznych (*) może ustępować samoistnie, bez konieczności przerwania leczenia; znacznego stopnia niedokrwistość występuje rzadko (poniżej 15% chorych) i wymaga przetaczania krwi w warunkach szpitalnych.

Dowodem pośrednim skuteczności imatinibu w leczeniu dorosłych chorych na nieoperacyjne i/lub rozsiane GIST jest fakt, że większość chorych (77-93%) we wszystkich badaniach żyje z zahamowaniem progresji i jest nadal leczona imatinibem.

Kryteria kwalifikacji chorych do leczenia imatinibem obejmują nieoperacyjne nawroty po leczeniu chirurgicznym pod postacią mnogich przerzutów do wątroby i/lub rozsiew śródotrzewnowy oraz nieoperacyjne wznowy miejscowe potwierdzonego morfologicznie GIST z dodatnim barwieniem IHC na CD117

Do przyczyn wyłączających chorych z możliwości leczenia imatinibem należy zaliczyć:

1. inny niż GIST mięsak przewodu pokarmowego,
2. ujemny wynik barwienia immunohistochemicznego na CD117,
3. brak zmian mierzalnych w badaniu tomografii komputerowej,
4. czynny (ale nie przebyty) inny nowotwór złośliwy,
5. niewydolność krążenia,
6. ciąża,
7. przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego,
8. nieuleczalne i narastające choroby przewlekłe (cukrzyca, zakażenie, choroby nerek),
9. współistniejące zakażenie HIV,
10. leczenie operacyjne w znieczuleniu ogólnym w ciągu ostatnich 2 tygodni
11. zespół złego wchłaniania
12. niedrożność przewodu pokarmowego.

Leczenie rozpoczyna się od dawki 400mg imatinibu doustnie 1 raz dziennie (przy progresji choroby dawkę należy zwiększyć do 800 mg - 2 razy 400mg i w przypadku toksyczności zmniejszyć do 600 mg - 2 razy dziennie 300 mg). W czasie leczenia imatinibem należy unikać picia kawy i soku grejpfrutowego. Najlepiej jest popić lek szklanką (250 ml) wody niegazowanej.

Przy braku dostępności pozytronowej emisyjnej tomografii (PET), będącej najczulszą metodą pozwalającą ocenić odpowiedź na leczenie imatinibem, jego skuteczność monitoruje się na podstawie badań KT lub MR jamy brzusznej z kontrastem wykonywanych co 2-3 miesiące. Kolejne badania (pierwsze - kilka dni przed rozpoczęciem leczenia) polegają na porównaniu wymiarów i gęstości wszystkich znalezionych zmian nowotworowych w analogicznych warstwach. U części chorych efekt następuje powoli (mediana czasu do wystąpienia odpowiedzi na leczenie wynosi 4 miesiące) i pierwszą ocenę odpowiedzi na leczenie należy przeprowadzić po 4 miesiącach i wykonaniu (minimum) kolejnych dwóch badań kontrolnych KT.

Wobec wysokiej skuteczności paliatywnego leczenia imatinibem, każdy przypadek nawrotu już rozpoznanego GIST powinien być kwalifikowany do planowej reoperacji szczególnie rozważnie. Nie wydaje się słuszne wykonywanie u tych chorych rozległych resekcji wielonarządowych, zagrażających powikłaniami pooperacyjnymi i prowadzących niejednokrotnie do "kalectwa pokarmowego". Jak wynika z przedstawionych doświadczeń kolejne reoperacje nie zwiększają szansy wyleczenia chorego. Być może, wprowadzenie przedoperacyjnego leczenia imatinibem sprowadzi nawroty nowotworu granicznie nieoperacyjne, na skutek częściowej regresji, do zmian operacyjnych. Odsetek częściowych odpowiedzi (PR) i stabilizacji (SD) jest wysoki (łącznie ponad 80%), natomiast niewielki jest odsetek całkowitych odpowiedzi. Sugeruje to możliwość radykalizacji leczenia (leczenie chirurgiczne) chorych, u których obserwuje się początkowo częściową odpowiedź, a następnie stabilizację zmian. w dwóch kolejnych ocenach dalszej odpowiedzi na leczenie imatinibem (stabilizacja podczas 4 miesięcy) w przypadku ich resekcyjności. Możliwość taką należy uwzględniać w procesie monitorowania chorych leczonych imatinibem.